چاپ        ارسال به دوست

کاوش در ژرفای عالم با تلسکوپ مجیک:

مطالعه کهکشان‌های دور با استفاده از همگراییِ گرانشی

تلسکوپ مجیک در لاپالما، واقع در جزایر قناری در کشور اسپانیا
 
حدود هفت میلیارد سال پیش، انفجاری عظیم در سیاهچاله‌ای در مرکز کهکشانی رخ داد که با انتشار پرتوهای قوی گاما همراه بود. امروزه چندین تلسکوپ آن را به واسطۀ همگراییِ گرانشی شناسایی کرده‌اند. این سیاهچاله به نام QSO B0218+357، نوعی سیاهچالۀ فعال است که آن را تلسکوپ فضایی پرتوِ گامای فِرمی شناسایی کرد. سپس، ماهوارههای پرتو گاما از جمله مجیک (MAGIC) برای مطالعات بیشتر وارد عمل شدند، ولی ماهِ کامل مانع شد. انحراف نورِ ناشی از پدیدۀ همگرایی گرانشی و تفاوت زمانی گذر نور از این عدسی و زاویۀ رصدگر باعث شد تا 11 روز بعد، مجیک در تلاش دوم برای دریافت پرتو گامای گسیل شده موفق شود و طیف گامای پرانرژی این سیاهچاله را اندازه‌گیری کند. 
 
اینکه که از چنین جسم دوری پرتوهای گامایِ پرانرژی دریافت شده است موضوع عجیبی است، زیرا بسیاری از پرتوهای گاما هنگام برخورد و تداخل با فوتون‌هایِ تابش شده از کهکشان‌ها انرژی خود را از دست می‌دهند، ولی تلسکوپ مجیک توانست قسمت‌هایی از کیهان را که از طریق پرتوهای گاما قابل مشاهده هستند، دو برابر کند. ازاین‌رو، مشاهدات اخیر در این بررسی‌ها اشاره به فرصت‌هایی دارد که ممکن است نسل آیندۀ تلسکوپ‌های پرتو گامای پرانرژی در پروژۀ CTA (سرواژه Cherenkov Telescope Array) ایجاد کند. 
 
همگرایی گرانشی یا عدسی گرانشی، از نتایج نظریۀ نسبیت عام اینشتین است که در آن نورِ منبعِ دوردست در میدان گرانشی جسمِ میانی خمیده می‌شود و جسم میانی مانند عدسی گرانشی عمل می‌کند و نور را خمیده‌تر می‌کند. این پدیده را شخصی به نام  والش در دهۀ 70 میلادی رصد کرد و بعد از آن، این شاخه از نجوم رصدی به ابزاری مهم در بررسی اجرام، در مقیاس کیهانی، برای مطالعۀ توزیع ماده تبدیل شد. پس از ارائه شدن نظریۀ نسبیت عام پدیده‌هایی نظیر انحراف نور در میدان‌های گرانشی و بررسی بیشتر آن، به بحث‌های همگراییِ گرانشیِ قوی، ضعیف و ریز تقسیم شد. منجمان خوشه‌های کهکشانیِ پرجرم را برای عدسی‌های گرانشی قوی استفاده می‌کنند تا کهکشان‌های کم‌نور و دوردست را که در پشت آن‌ها قرار گرفته‌اند، رصد کنند. همگرایی گرانشی، در شناسایی سیارات فراخورشیدی دوردست نیز به کار می‌رود.
 
مترجم : سارا مطلبی / مجله نجوم
ویراستار: منا رجبیه فرد
منبع: phys.org
 
 
 


٠١:٤٧ - پنج شنبه ٤ آذر ١٣٩٥    /    شماره : ٦٨٠    /    تعداد نمایش : ١٠٢٠


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: